اصول اخلاق دفاعی از منظر نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانشگاه داعا

چکیده

یافته‌های تاریخی و تجارب ثبت‌شده، اذعان دارند که امام علی (ع) اسوه کامل اخلاق اسلامی در تمام حوزه‌های قابل‌تصور، باید به‌عنوان الگو طراحی و عمل مدیران قرار گیرد. حضور حضرت در جنگ‌های بسیار، در دوره حیات (قبل و بعد از خلافت) و رفتار و تصمیمات ایشان در جایگاه فرمانده‌ای تأثیرگذار، اوج بلوغ اخلاقی فراتر از تصور بشر را به رخ می‌کشد. پشتوانه نظری این رفتار در جای‌جای نهج‌البلاغه با فصاحت تمام در کلام حضرت امیر (ع) مشهود است که دست یافتن دقیق‌تر به آن‌ها نیازمند تعمق و غور در این کتاب ارزشمند‌است. لذا این پژوهش سعی دارد بر اساس نهج‌البلاغه، اصول اخلاق دفاعی را استخراج کند. بدین منظور هدف اصلی تحقیق، تعیین اصول اخلاق دفاعی از نگاه امام علی (ع) طرح گردید؛ که متناسب آن سؤال تحقیق شکل گرفت. روش مورداستفاده این تحقیق توصیفی – تحلیلی بارویکرد کیفی از نوع کاربردی است. نتایج تحقیق با استناد به نهج‌البلاغه، حاکی از آن است که از منظر امام علی (ع) برخی از اصول اخلاق دفاعی عبارت‌اند از؛ امانت‌داری، مسئولیت‌پذیری، انضباط‌کاری، نظارت و پیگیری، مهرورزی، بردباری، دادورزی، نفی خودکامگی، خدمتگزاری.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Principles of Defensive Ethics from the Perspective of Nahj al-Balagha

نویسندگان [English]

  • hossein azadinejad 1
  • Morteza Akbari Alashti 2
  • Hamid Alizade 1
1 دانشجوی دانشگاه عالی دفاع ملی
2 National Defense University
چکیده [English]

Historical findings and documented experiences confirm that Imam Ali (AS), as the perfect exemplar of Islamic ethics in all conceivable domains, should serve as a model for the design and conduct of managers. His presence in numerous battles during his lifetime (both before and after his caliphate), along with his conduct and decisions in the influential role of commander, demonstrates a peak of moral maturity beyond human imagination. The theoretical foundation of this behavior is eloquently evident throughout Nahj al-Balagha in the words of Imam Ali (AS), and a more precise understanding of them requires deep contemplation and immersion in this valuable book. Therefore, this research seeks to extract the principles of defensive ethics based on Nahj al-Balagha. For this purpose, the main objective of the study was formulated as determining the principles of defensive ethics from the perspective of Imam Ali (AS), with a corresponding research question. The method used in this research is descriptive-analytical with a qualitative approach of an applied type. The results of the study, based on Nahj al-Balagha, indicate that from Imam Ali's (AS) perspective, some principles of defensive ethics include: trustworthiness, responsibility, discipline, supervision and follow-up, compassion, forbearance, justice, rejection of autocracy, and servitude.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Defense doctrine
  • principles
  • ethics
قرآن کریم، ترجمه آیتالله ناصر مکارم شیرازی، قم: انتشارات اشکذر.
نهجالبلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
امام خمینی(ره)، سید روحالله (1379). تحریرالوسیله. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام (ره).
حضرت امام خامنهای(مدظله العالی)، سید علی، بیانات قابلدسترس در وبگاه  Khamenei.ir.www
بابایی، سعید (1390). اخلاق سیاسی در نهجالبلاغه. دانشگاه قرآن و حدیث، دانشکده علوم و معارف حدیث.
 پهلوان، منصور و احمدی آشتیانی، فرهاد (1395). اخلاق در جهاد از دیدگاه امام علی علیه السلام. نشریه پژوهش‌های نهج‌البلاغه، شماره 49 ، صفحه 23 تا 40.
دلشاد تهرانی، مصطفی (1379). ارباب امانـت، اخـلاق اداری در نهجالبلاغه. چـاپ سـوم، تهـران: انتشارات دریا.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ مرعشلی، ندیم (1388). معجم مفردات الفاظ القرآن. قم: انتشارات نوید اسلام.
ساجدی، اکبر؛ نعمتی، جواد و جلائی نوبری، حسین (1397). اخلاق و تربیت از دیدگاه امام علی علیه السلام. نشریه مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، شماره 16، صفحه 9 تا 26.
شایق، محمدرضا؛ تولایی، علی (1395). روشهای اصلاح اخلاق در قرآن. دانشگاه یزد، پردیس علوم انسانی و اجتماعی - دانشکده الهیات.
قنبری جهرمی، محمدحسین (1394). طراحی رهنامه بازدارندگی همهجانبه جمهوری اسلامی ایران در چشمانداز بیستساله کشور. تهران: مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی.
مکارم شیرازی، ناصر (1387). اخلاق در قرآن. جلد دوم، قم: انتشارات امام علی بن ابیطالب علیه السلام.
ناصری، زهرا (1396). پشتوانههای اخلاق در نهجالبلاغه. دانشگاه پیام نور استان تهران، مرکز پیام نور تهران جنوب.
نوروزی، محمدتقی (1385). راهبردهای دفاعی- امنیتی نیروهای مسلح ج. ا. ایران. تهران: انتشارات سنا.
هدایتی، محمد (1393). علم اخلاق: تعریف، موضوع و هدف. مجله پژوهش‌های اخلاقی، سال چهارم، شماره 4، صفحه 123 تا 141.